Dasar industri generasi seterusnya China: daripada tumpuan kepada liputan menyeluruh

Daripada "Made in China 2025" kepada "Dasar Perindustrian Menyeluruh"

Sepuluh tahun yang lalu, apabila "Made in China 2025" (MIC25) diterjemahkan dan disebarkan secara meluas, penilaian pihak luar terhadapnya adalah berhati-hati dan bersifat amaran. Kini, melihat semula dokumen strategik itu, tahap pelaksanaannya jauh melebihi jangkaan kebanyakan pihak. Tetapi yang lebih perlu diberi perhatian ialah China sedang bergerak ke arah fasa dasar perindustrian yang baharu sepenuhnya—satu sistem intervensi sistematik yang tidak lagi terhad kepada senarai industri tertentu, tetapi meliputi hampir semua sektor ekonomi.

Laporan terkini Rhodium Group, *China's Next-Generation Industrial Policy*, menunjukkan bahawa strategi perindustrian China sedang mengalami dua perubahan kualitatif: pertama, liputan dasar meluas daripada bahan mentah huluan dan peralatan perindustrian kepada aplikasi hiliran, perkhidmatan dan teknologi termaju, membentuk penglibatan "rantaian penuh"; kedua, tindakan domestik ini sedang mempercepatkan penguasaan China dalam perdagangan global, memperdalam kebergantungan ekonomi lain terhadap rantaian bekalan China, dan mendorong perusahaan tempatan mengembang ke luar negara dengan pantas.

Kesinambungan dan Peningkatan Logik Dasar

Teras "Made in China 2025" ialah kadar penyetempatan dan usaha mengejar industri strategik yang baru muncul. Ia telah mencapai kejayaan yang ketara—terutamanya dalam bidang kenderaan tenaga baharu, peralatan komunikasi maklumat dan sebagainya, di mana perusahaan China telah membina daya saing global. Walau bagaimanapun, dalam segmen paling canggih seperti semikonduktor mewah, aeroangkasa termaju dan biofarmaseutikal, jurang masih wujud. Dasar perindustrian fasa baharu tidak mengelak kelemahan-kelemahan ini, sebaliknya memberi penekanan yang sama kepada "menyambung rantaian" dan "membina rantaian", cuba mencapai kejayaan di medan yang lebih luas.

Satu perubahan penting ialah dasar tidak lagi hanya memberi tumpuan kepada beberapa "industri rumah api", tetapi turut memasukkan industri matang ke dalam landasan peningkatan. Berhadapan dengan lebihan kapasiti dan tekanan harga, Beijing tidak memilih untuk mengurangkan kapasiti secara mudah, sebaliknya bertindak balas dengan menyokong transformasi teknologi dan menggalakkan perusahaan merebut bahagian pasaran pada kos yang lebih rendah. Industri seperti keluli, fotovoltaik dan bateri kuasa sedang melalui laluan "menukar skala dengan peningkatan" ini.

Pada masa yang sama, sektor perkhidmatan yang dahulunya agak diabaikan mula mendapat lebih banyak perhatian. Bidang seperti perisian, pemprosesan data dan penyelidikan & pembangunan ubat-ubatan menunjukkan dorongan dasar yang ketara. Pihak pembuat keputusan menganggap masa kini sebagai tempoh tingkap untuk "menukar lorong dan memotong", terutamanya dalam teknologi disruptif seperti kecerdasan buatan, pengkomputeran kuantum dan sistem tenaga masa hadapan. Yang perlu diperhatikan ialah teknologi-teknologi ini bukan lagi sekadar objek pembiayaan penyelidikan, tetapi mewujudkan pasaran sebenar melalui perolehan kerajaan dan permintaan daripada perusahaan milik negara, memacu aplikasi secara berskala besar. Kecerdasan buatan khususnya menjadi tonggak utama. Peralihan daripada "subsidi bekalan" kepada "mewujudkan permintaan" ini ialah lonjakan dalam gaya pelaksanaan dasar.

Pelarasan Dasar di Bawah Kekangan: Penumpuan Sumber, Pengukuhan Kawalan

Berbanding sepuluh tahun lalu, China hari ini menghadapi persekitaran makro yang sangat berbeza: pertumbuhan ekonomi yang perlahan, permintaan domestik yang lemah, tekanan fiskal yang meningkat, dan kecekapan peruntukan modal yang menurun. Tetapi tindak balas dasar perindustrian bukanlah penguncupan, sebaliknya peningkatan kepada "mengerahkan tenaga untuk melakukan perkara besar".Laporan menunjukkan bahawa Beijing sedang memperketat kawalan ke atas perbelanjaan fiskal, pinjaman bank, pasaran modal dan dana pelaburan negara. Dana panduan kerajaan disatukan dan diselaraskan lebih rapat dengan objektif strategik negara; pinjaman bank diarahkan ke bidang-bidang tertentu melalui instrumen pinjaman semula yang disasarkan dan garis panduan kawal selia; subsidi cukai dan fiskal yang berulang atau tidak cekap di peringkat tempatan dibersihkan. Pada asasnya, ini ialah "pemusatan semula" — memperkenalkan semula pertimbangan bukan pasaran selepas sistem kewangan melalui beberapa dekad liberalisasi pasaran. Kesan jangka pendek pendekatan ini ialah meningkatkan kuasa dasar industri, tetapi dalam jangka panjang ia boleh menjejaskan dinamisme ekonomi dan kecekapan peruntukan, terutamanya dalam konteks keuntungan korporat yang merosot, pelaburan swasta yang lemah dan pertumbuhan penyelidikan dan pembangunan yang perlahan.

Kesan Global: Lebihan Perdagangan Berganda dan Kejutan China 2.0

Gabungan dasar industri dan permintaan dalam negeri yang tidak mencukupi sedang menghasilkan kesan luaran yang drastik. Sejak 2019, lebihan perdagangan perkilangan China telah meningkat kira-kira dua kali ganda kepada kira-kira AS$2 trilion. Ramai pemerhati menyebutnya "Kejutan China 2.0". Ini bukan sahaja berpunca daripada pertumbuhan eksport, tetapi juga daripada pendalaman penggantian import — China semakin tidak bergantung kepada komponen asing dan jentera serta peralatan dalam semakin banyak bidang.

Alat dasar juga digunakan secara proaktif untuk mengukuhkan kedudukan dominan dalam rantaian nilai global dan untuk menangkis strategi kepelbagaian negara lain. Dalam segmen huluan seperti mineral kritikal, wafer dan magnet, China sudah pun memiliki bahagian dominan, dan kini dominasi ini sedang berkembang ke barangan perindustrian yang lebih luas.

Pergantungan yang mendalam ini merupakan manifestasi kecekapan ekonomi dan juga sumber kerentanan strategik. Bagi syarikat asing, persekitaran persaingan dalam pasaran China telah berubah secara asas; bagi penggubal dasar di pelbagai negara, amaran-amaran sedekad yang lalu — daripada MERICS, Dewan Perniagaan EU, Dewan Perniagaan AS — kelihatan berhemah, bukannya keterlaluan, selepas kejadian.

Masa Depan yang Tidak Pasti

Keberkesanan dan kemampanan dasar industri generasi akan datang bukan tanpa persoalan. Liputan yang terlalu luas mungkin mencairkan kesan dasar, manakala campur tangan berlebihan dalam sistem kewangan mungkin memburukkan lagi herotan peruntukan sumber. Transformasi model pertumbuhan China — daripada dipacu pelaburan kepada dipacu penggunaan — masih belum selesai, dan kekurangan permintaan dalam negeri terus mengekang potensi jangka panjang.

Tetapi yang pasti, China tidak akan kembali ke laluan lama liberalisme pasaran. Perlumbaan industri yang dipimpin negara ini masih semakin laju, dan kesan riak globalnya akan terus terserlah dalam dekad akan datang. Bagi ekonomi dan syarikat yang belum membuat penyesuaian strategik, tetingkap peluang semakin tertutup. Pengalaman sejarah menunjukkan: apabila trend sudah jelas, semakin lewat tindakan, semakin tinggi kosnya.