Catalyseur économique des infrastructures urbaines : une nouvelle approche mondiale allant de l'amélioration de la valeur des actifs à l'estimation des bénéfices indirects

Trong cấu trúc đô thị, một công viên mới, một trung tâm giao thông hiệu quả, hay một lối đi bộ được cải thiện, sự tiện lợi và vẻ đẹp trên bề mặt không chỉ dừng lại ở việc nâng cao trải nghiệm hàng ngày của cư dân. Với tư cách là một nhà nghiên cứu đô thị quốc tế và người quan sát xu hướng, chúng ta phải xem xét những cải tiến đô thị tưởng chừng nhỏ bé này ở cấp độ xúc tác kinh tế vĩ mô. Các dự án cơ sở hạ tầng không còn chỉ là sự chất đống của các công trình công cộng; chúng là đòn bẩy cấu trúc định hình dòng vốn đô thị và kích thích tiềm năng đầu tư tư nhân.

Chương trình mái che ‘Phát triển Đô thị và Khu vực Bền vững (SURGE)’ do Ngân hàng Thế giới khởi xướng là để giải cấu trúc một cách có hệ thống mối quan hệ phức tạp này. Mục tiêu cốt lõi của nó là xây dựng một bộ công cụ đánh giá giúp các nhà hoạch định chính nhận ra rõ ràng rằng lợi tức kinh tế cuối cùng của một khoản đầu tư cơ sở hạ tầng vượt xa chi phí xây dựng ban đầu. Điều này đòi hỏi chúng ta phải vượt ra ngoài phân tích chi phí-lợi ích đơn giản để đi vào lĩnh vực đánh giá tác động tinh vi hơn.

Tác động kinh tế của cơ sở hạ tầng đô thị mang tính đa chiều và phân cấp. Chúng ta có thể chia nó thành bốn chiều quan trọng: Tác động trực tiếp, tức là tăng trưởng GDP, tạo việc làm và cải thiện sức khỏe mà chính dự án mang lại; Tác động gián tiếp, bao gồm hiệu ứng lan tỏa của toàn bộ chuỗi cung ứng; Tác động gián tiếp (Induced Impact), đây là cấp độ sâu sắc hơn, bao gồm việc thu nhập của người lao động được trả tăng chuyển hóa thành nâng cấp tiêu dùng, tái định giá giá trị bất động sản, và thậm chí là tạo việc làm rộng rãi hơn và giảm nghèo; và Tác động xúc tác (Catalytic Impact), là lâu dài và có giá trị chiến lược nhất, ví dụ như cách một dự án chiếu sáng đô thị ở một khu phố lịch sử cụ thể thu hút thêm vốn tư nhân.

Mô hình hiệu ứng đa tầng này cung cấp cơ sở ra quyết định dựa trên dữ liệu cho các nhà hoạch định chính. Lấy ví dụ dự án Klyde Warren Park ở Dallas, đánh giá kinh tế trong giai đoạn thiết kế cho thấy tác động kinh tế mà bản thân dự án mang lại đủ để thu hút hàng triệu đô la đầu tư tư nhân, và sau khi hoàn thành, đóng góp của nó cho kinh tế đô thị đã tích lũy lên hàng tỷ đô la, cho thấy tiềm năng to lớn của cơ sở hạ tầng như một nguồn bơm vốn.

Tuy nhiên, việc đo lường những lợi ích gián tiếp và gián tiếp phức tạp này là thách thức cốt lõi trong đánh giá hiện nay. Phân tích chi phí-lợi ích truyền thống thường khó nắm bắt được sự gia tăng "mềm" mà cơ sở hạ tầng mang lại, tức là giá trị phi tiền tệ của việc nâng cao chất lượng cuộc sống, vốn văn hóa và sức hấp dẫn khu vực. Vì lý do này, Phương pháp Định giá Hedonic (Hedonic Pricing Method) nên trở thành vũ khí mạnh mẽ để phân tích các lợi ích gián tiếp. Phương pháp này phân tách giá trị bất động sản thành các yếu tố có thể định lượng được—như vị trí địa lý, cơ sở vật chất xung quanh, khả năng tiếp cận không gian công cộng—từ đó gán thuộc tính tiền tệ cho giá trị gián tiếp của cơ sở hạ tầng. Điều này không chỉ cung cấp một khuôn khổ định lượng cho các nhà hoạch định chính mà còn làm sáng tỏ những biện pháp can thiệp đô thị nào có thể nâng cao giá trị tài sản của một khu vực cụ thể một cách hiệu quả nhất.

Các trường hợp toàn cầu đã chứng minh tính hiệu quả của phương pháp luận này.Les exemples mondiaux confirment l'efficacité de cette méthodologie. À Byblos, au Liban, un projet de patrimoine culturel et de développement urbain a non seulement abouti à une renaissance culturelle, mais a également eu un effet catalyseur significatif sur le plan économique : il a indirectement stimulé les dépenses touristiques et a entraîné une augmentation notable des prix des logements dans certaines zones pendant une période donnée, prouvant également la capacité de mobilisation du capital privé.

Parallèlement, dans des zones en rapide urbanisation comme Bangalore dans l'État du Karnataka, des projets de réforme municipale ont conduit à une augmentation allant de 50 % à 75 % de la valeur des propriétés dans les zones de bidonvilles grâce à l'amélioration des systèmes de drainage souterrain, ce qui n'est pas seulement un bénéfice matériel en matière d'infrastructure, mais une refonte fondamentale de la structure spatiale et de l'environnement de vie urbain.

Ces exemples transmettent tous un signal clair : intégrer les bénéfices économiques indirects dans la liste des considérations de la planification urbaine et des décisions d'investissement est la clé pour maximiser le retour socio-économique. Pour les villes du monde entier, le défi n'est plus de savoir "si construire", mais "comment concevoir" – comment concevoir un réseau d'infrastructures systémique qui maximise la libération des bénéfices directs et stimule efficacement les effets catalyseurs indirects. Ce n'est qu'en intégrant cette perspective globale et structurelle dans chaque décision d'infrastructure que les villes pourront véritablement débloquer leurs opportunités financières potentielles.