Infrastruktur Rentas Sempadan: Peraturan Tadbir Urus Baharu untuk Ketersambungan Global

Selepas pandemik, dunia menemui semula infrastruktur rentas sempadan

Pada awal 2021, ketika dunia masih bergelut dengan pandemik, Jambatan Øresund yang menghubungkan Denmark dan Sweden kelihatan sangat sunyi. Tetapi kesunyian inilah yang mengingatkan orang ramai: kereta api, grid elektrik, saluran paip gas, kabel dasar laut dan sistem bekalan air yang merentasi sempadan negara tidak pernah sepenting hari ini.

Semasa pandemik, logistik rentas sempadan memastikan pergerakan bekalan perubatan dan vaksin; penyelarasan kuasa elektrik rentas sempadan menyokong keperluan tenaga kerja dari rumah; saluran data rentas sempadan menampung persidangan video global dan kerjasama awan. Ironinya, manusia menutup sempadan di satu pihak, tetapi pada masa yang sama lebih bergantung daripada sebelumnya kepada saluran fizikal dan digital yang menembusi sempadan.

Walau bagaimanapun, infrastruktur rentas sempadan adalah bahagian paling lemah dari segi tadbir urus dalam sistem infrastruktur. Ia melibatkan kedaulatan dua atau lebih negara, dan perlu menyelaraskan sistem perundangan, rangka kerja kawal selia, mekanisme pembiayaan dan pihak berkepentingan yang berbeza. Purata masa persediaan projek rentas sempadan jauh lebih tinggi daripada projek domestik, dan kadar kegagalan juga lebih tinggi. Sejak sekian lama, tiada panduan sistematik untuk membantu kerajaan dan pengamal memahami kerumitan ini.

Zon kosong: Mengapa infrastruktur rentas sempadan begitu sukar

Keistimewaan infrastruktur rentas sempadan berpunca daripada fakta bahawa ia merentasi sempadan fizikal dan sempadan institusi sekaligus.

Mengambil contoh dasar dan perancangan, pemilihan laluan kereta api rentas sempadan bukan sahaja perlu mempertimbangkan rupa bumi dan kos, tetapi juga perlu memenuhi strategi pembangunan, piawaian alam sekitar dan sasaran keseimbangan wilayah dua negara secara serentak. Pembinaan Jambatan Øresund memerlukan penyelarasan kelulusan alam sekitar dan perancangan pengangkutan antara Denmark dan Sweden, mengambil masa beberapa dekad. Perbezaan undang-undang dan peraturan lebih langsung lagi—melibatkan piawaian muatan kenderaan untuk jalan raya rentas sempadan, spesifikasi keselamatan untuk saluran paip rentas sempadan, peraturan penyambungan grid untuk grid elektrik rentas sempadan, setiap peringkat boleh terhenti kerana ketidakselarasan peraturan.

Penyertaan pihak berkepentingan adalah satu lagi kawasan ranjau yang tersembunyi. Projek rentas sempadan selalunya perlu berhadapan dengan pendapat umum, komuniti setempat dan pemegang hak tanah di beberapa negara secara serentak. Sesuatu cadangan yang diterima di Denmark mungkin menghadapi tentangan kuat di Sweden. Manakala pembiayaan dan pengagihan risiko menjadi lebih rumit kerana sifat rentas sempadan—bagaimana hasil projek diagihkan antara dua negara? Siapa yang menanggung risiko kadar pertukaran? Undang-undang negara mana yang terpakai apabila berlaku pertikaian?

Kerumitan ini wujud sejak sekian lama, tetapi kekurangan pemendapan ilmu yang berstruktur. Kerajaan pelbagai negara sering mencari jalan sendiri, membayar kos masa dan kewangan yang tinggi.

Panduan yang terlewat: Sistematisasi amalan global

Pada 9 Februari 2021, Pusat Infrastruktur Global (GI Hub) menerbitkan panduan rujukan bertajuk "Connectivity Across Borders: Global practices for cross-border infrastructure projects" (Ketersambungan Merentasi Sempadan: Amalan Global untuk Projek Infrastruktur Rentas Sempadan). Ini adalah sumber sistematik pertama untuk pembuat dasar kerajaan, perancang infrastruktur dan pengamal infrastruktur rentas sempadan.Panduan ini diterajui oleh GI Hub, dengan syarikat kejuruteraan perunding Ramboll menyediakan sokongan penyelidikan dan pembangunan, serta penyertaan pakar antarabangsa dalam projek rentas sempadan. Ia menyusun amalan terbaik dalam lima bidang utama: dasar dan perancangan, pertimbangan undang-undang dan kawal selia, penglibatan pihak berkepentingan, pembiayaan dan peruntukan risiko, tadbir urus dan pengurusan. Lebih daripada 40 contoh global dan 7 kajian kes komprehensif yang disertakan menyediakan pengalaman sebenar untuk perbandingan.

Ia bukan sekadar senarai semak, tetapi rangka kerja kognitif. Buat pertama kalinya, infrastruktur rentas sempadan dinaikkan daripada pengalaman kes demi kes yang berselerak kepada pengetahuan institusi yang boleh dipelajari dan diguna semula. Bagi negara membangun, pengetahuan ini amat berharga—mereka sedang merancang grid elektrik rentas sempadan Afrika, kereta api rentas sempadan Asia Tenggara dan lebuh raya rentas sempadan Amerika Selatan, tetapi sejak sekian lama kekurangan pengalaman global sebagai rujukan.

Peningkatan Tadbir Urus: Daripada Pemikiran Projek kepada Pemikiran Institusi

Makna yang lebih mendalam panduan ini ialah ia menandakan peralihan dalam konsep tadbir urus infrastruktur.

Pada masa lalu, infrastruktur rentas sempadan sering dianggap sebagai 'projek mega', dengan tumpuan kepada kerumitan kejuruteraan dan skala pembiayaan. Tetapi dunia selepas pandemik semakin menyedari bahawa daya tahan infrastruktur juga bergantung pada keupayaan tadbir urus. Operasi selamat saluran paip gas asli rentas sempadan bukan sahaja bergantung pada bahan paip, tetapi juga pada koordinasi harian dan perkongsian maklumat antara badan kawal selia kedua-dua negara.

GI Hub mengangkat amalan ini menjadi 'amalan global', bermakna ia menggalakkan negara-negara untuk menubuhkan mekanisme tadbir urus bersama pada peringkat awal, bukannya menunggu sehingga masalah timbul untuk berunding secara ad hoc. Ini termasuk menubuhkan syarikat projek bersama, menjelaskan mekanisme penyelesaian pertikaian, mewujudkan sistem pendedahan maklumat yang telus, serta menetapkan piawaian data merentas kelompok. Amalan-amalan ini telah matang dalam projek domestik, tetapi masih dalam penerokaan di peringkat rentas negara.

Dari sudut geopolitik, infrastruktur rentas sempadan juga merupakan barisan hadapan persaingan kuasa besar dan kerjasama serantau. Inisiatif Belt and Road China, Rangkaian Pengangkutan Trans-Eropah Kesatuan Eropah, dan Kawasan Perdagangan Bebas Benua Afrika semuanya memerlukan infrastruktur rentas sempadan sebagai sokongan fizikal. Pengalaman yang terkumpul dalam panduan ini mungkin mempengaruhi hala tuju kerjasama infrastruktur global dalam beberapa dekad akan datang.

Cabaran Realiti dan Hala Tuju Masa Depan

Walaupun panduan ini menyediakan rujukan penting, kemajuan infrastruktur rentas sempadan masih menghadapi halangan yang mendalam.

Pertama ialah isu kepercayaan. Projek rentas sempadan memerlukan kepercayaan bersama jangka panjang antara dua negara, tetapi dalam tempoh pergolakan politik, kepercayaan ini boleh melemah dengan cepat. Selepas pertukaran kerajaan, perjanjian infrastruktur yang ditandatangani oleh pentadbiran sebelumnya mungkin disemak semula atau bahkan digantung. Kedua, jurang pelaburan infrastruktur global amat besar, dan oleh kerana risiko projek rentas sempadan yang kompleks, kos pembiayaan selalunya lebih tinggi, seterusnya melebarkan jurang antara penawaran dan permintaan. Selain itu, tekanan hutang negara-negara meningkat selepas pandemik, dan peruntukan dana awam untuk projek rentas sempadan mungkin juga terhimpit.

Tetapi trend masih jelas: peralihan tenaga, ekonomi digital dan integrasi serantau sedang melahirkan lebih banyak infrastruktur rentas sempadan. Rancangan rangkaian saluran paip hidrogen rentas sempadan Eropah telah mula dirangka; kabel dasar laut elektrik yang menghubungkan Afrika Utara dan Eropah telah memasuki kajian kebolehlaksanaan; hab data rentas sempadan Asia juga sedang dipercepatkan pembinaannya. Projek-projek ini memerlukan bukan sahaja inovasi kejuruteraan, tetapi juga kebijaksanaan tadbir urus yang mampu menembusi sempadan negara.Pilihan Pusat Infrastruktur Global adalah untuk membina barangan awam pengetahuan pada saat yang genting. Infrastruktur rentas sempadan pada masa hadapan mungkin tidak akan menjadi lebih mudah kerana satu panduan, tetapi sekurang-kurangnya ia membolehkan generasi yang datang kemudian berdiri di atas pengalaman generasi terdahulu, agar tidak perlu banyak melalui jalan yang berliku-liku.

Ini mungkin metafora globalisasi yang seterusnya: kita tidak dapat menghapuskan sempadan, tetapi kita boleh belajar untuk melintasinya dengan lebih baik.