Bank BRICS bantuan AS$1 bilion: "Pek kecemasan" infrastruktur bandar Afrika Selatan dan eksperimen pembiayaan ekonomi baru muncul

Bandar dalam Kekurangan Air dan Elektrik: Kejatuhan Infrastruktur dan Bantuan untuk Afrika Selatan

Di Johannesburg, penduduk membuka paip air tetapi kosong sudah bukan berita baru; paip kumbahan Cape Town pecah menyebabkan jalan-jalan berbau busuk; pengubah kuasa elektrik Tshwane kerap tersadung, perniagaan terpaksa menggunakan penjana diesel sendiri. Pemandangan ini bukan kes terpencil, tetapi "normal baharu" harian di lapan kawasan metropolitan utama Afrika Selatan. Sebagai ekonomi paling maju di Afrika, infrastruktur bandar Afrika Selatan sedang mengalami kejatuhan senyap – paip usang, grid elektrik terlebih beban, sampah bertimbun, penyampaian perkhidmatan hampir gagal secara sistematik.

Dalam latar belakang ini, pinjaman berat muncul: Bank Pembangunan Baharu (NDB) yang ditubuhkan oleh negara-negara BRICS meluluskan pembiayaan sebanyak AS$1 bilion (kira-kira R18 bilion) khusus untuk menaik taraf sistem bekalan air, sanitasi, elektrik dan pengurusan sisa di lapan kawasan metropolitan terbesar Afrika Selatan. Dana ini, digelar media tempatan sebagai "kit kecemasan" untuk infrastruktur bandar.

Butiran Pinjaman dan Logik: Mengapa Lapan Bandar Ini?

Pinjaman ini meliputi Johannesburg, Tshwane, Ekurhuleni, Cape Town, eThekwini, Nelson Mandela Bay, Mangaung dan Buffalo City. Mereka bukan sahaja jantung ekonomi Afrika Selatan – menyumbang sebahagian besar KDNK dan pekerjaan – tetapi juga kawasan paling teruk dilanda krisis infrastruktur.

• Menurut rancangan NDB, dana akan digunakan untuk:
• Memperbaiki paip air lama dan stesen pam, mengurangkan kehilangan (kadar kehilangan air purata Afrika Selatan melebihi 35%);
• Memperluas loji rawatan kumbahan, mengawal pencemaran sungai;
• Menaik taraf rangkaian pengagihan elektrik, mengurangkan kerugian bukan teknikal;
• Meningkatkan operasi kitar semula sampah dan tapak pelupusan.

Pemilihan bandar-bandar ini adalah kerana kesan leveraj ekonomi mereka, dan juga kerana krisis telah mencapai titik kritikal "tidak mampan". Kumpulan perniagaan Afrika Selatan telah berkali-kali memberi amaran: kekurangan air dan elektrik meningkatkan kos operasi perniagaan sebanyak 15%-20%, menyebabkan pelabur asing menarik diri. Sebagai contoh Johannesburg, hutang perbandaran bertimbun, kehilangan bakat teknikal, pada 2023 berlaku pemadaman elektrik selama dua minggu yang melumpuhkan kewangan daerah.

Masa dan Punca: "Pemindahan Darah Luaran" Di Tengah Kekangan Fiskal

• Presiden Ramaphosa mengakui bahawa kemerosotan tadbir urus perbandaran adalah kancah paling mendesak kerajaannya. Punca masalah terletak pada:
• Kekurangan pelaburan infrastruktur tempatan selama dua dekad, tunggakan penyelenggaraan mencecah ratusan bilion rand;
• Rasuah dan ketidakcekapan kewangan kerajaan tempatan, serta kekurangan kadar caj yang munasabah;
• Kegagalan syarikat elektrik negara Eskom yang membebankan grid tempatan, menambah masalah.

Sementara itu, kewangan awam Afrika Selatan yang sudah rapuh, tidak mampu menanggung beban sendiri. Pertumbuhan ekonomi lemah, tekanan cukai, kerajaan terpaksa beralih kepada bank pembangunan pelbagai hala. Pinjaman NDB ini bukan satu-satunya: sebelumnya Bank Dunia telah menyediakan AS$925 juta untuk pemulihan bandar, dan Bank Pembangunan Afrika juga telah menyuntik dana serupa.NDB campur tangan tepat ketika Afrika Selatan mencari saluran pembiayaan "tanpa syarat politik Barat". Sebagai institusi unggulan di bawah kerangka BRICS, sejak beroperasi pada 2015, NDB telah meluluskan projek bernilai lebih AS$30 bilion di Afrika Selatan, merangkumi pengangkutan, kuasa hidro dan tenaga boleh diperbaharui. Pinjaman bandar ini semakin mengukuhkan kedudukan NDB sebagai "bank infrastruktur" untuk ekonomi sedang pesat membangun.

Kepentingan Global: "Sistem Selari" Pembiayaan Infrastruktur Sedang Terbentuk

Urus niaga ini jauh melangkaui sempadan Afrika Selatan. Ia mendedahkan peralihan halus dalam aliran modal global:

1. Pilihan Pembiayaan Multipolar: Sejak sekian lama, Bank Dunia dan IMF adalah sumber bantuan luar utama untuk infrastruktur negara membangun, tetapi pinjaman mereka sering kali disertai syarat seperti reformasi tadbir urus dan penswastaan. NDB (dan institusi serupa seperti AIIB) menawarkan "berorientasikan permintaan" dan kelulusan pantas sebagai tarikan, dan sedang menjadi sistem selari. Walaupun saiz NDB masih kecil (jumlah diluluskan kira-kira AS$35 bilion), pertumbuhannya pesat, dan lebih bersedia membiayai projek perbandaran berisiko tinggi.

2. Sinergi Dalam BRICS: Negara anggota seperti Rusia dan Brazil juga mengalami dilema infrastruktur yang serupa. Kes Afrika Selatan boleh menjadi model untuk menguji kebolehlaksanaan NDB dalam "infrastruktur lembut" (seperti pembinaan kapasiti pengurusan bandar). Pinjaman ini disalurkan melalui "Program Naik Taraf Infrastruktur Metropolitan" Afrika Selatan, menekankan pemilikan tempatan dan pemilihan projek untuk mengelakkan pembaziran pusat.

3. Amaran Krisis Bandar Global: Dari Johannesburg ke Delhi, dari São Paulo ke Kaherah, metropolis ekonomi sedang pesat membangun secara kolektif menghadapi tempoh kehabisan infrastruktur, kerana aset dari gelombang pembinaan sebelumnya (1990-2010) telah tamat tempoh hayat, manakala pengemaskinian ketinggalan. Pinjaman ini menandakan trend baharu: bank multilateral akan semakin memberi tumpuan kepada "pemulihan bandar" berbanding "projek baharu".

Cabaran Pelaksanaan: Dapatkah Wang Benar-benar "Mengalirkan Air dan Elektrik"?

Di sebalik optimisme, risiko tidak boleh diabaikan.

• Lubang Hitam Tadbir Urus: Beberapa bandar sasaran (seperti Nelson Mandela Bay, Mangaung) baru-baru ini diambil alih kerajaan wilayah akibat skandal rasuah. Bagaimanakah dana pinjaman dapat mengelak lubang hitam birokrasi tempatan? NDB menggunakan mekanisme "Pembayaran Berkaitan Prestasi" (Disbursement-Linked Indicators), iaitu membayar setelah kerja diperiksa, tetapi laporan Audit Negara Afrika Selatan pernah menyatakan bahawa kehilangan jejak dana projek perbandaran bukanlah kes terpencil.

• Halangan Teknikal: Mengubah suai rangkaian paip adalah jauh lebih kompleks daripada membina baru — memerlukan peta tepat, meter pintar, keupayaan operator. Banyak bandar tidak mempunyai data lengkap paip bawah tanah.

• Kekal Penyelenggaraan: Peralatan baru jika tidak diselenggara pada masa depan, dalam tempoh lima tahun akan kembali rosak. Manakala belanjawan operasi perbandaran sudah hampir habis akibat pencen dan gaji.

Kerajaan Ramaphosa meletakkan harapan pada "infrastruktur menyuburkan ekonomi": melalui penambahbaikan perkhidmatan awam, meningkatkan keyakinan perniagaan, menambah hasil cukai tempatan, membentuk kitaran positif. Tetapi sama ada kitaran ini dapat dimulakan bergantung kepada "keupayaan pelaksanaan" yang sering gagal dalam dekad yang lalu.

Kesimpulan: Ujian Yang Tidak Boleh GagalBagi NDB, projek Afrika Selatan adalah pertempuran penting untuk membuktikan "kecekapan dan nilainya". Jika berjaya, ia akan menarik lebih banyak bandar baru muncul untuk memohon pinjaman, memperluaskan pengaruh bank; jika gagal, ia akan mengukuhkan kata-kata pengkritik bahawa "BRICS Bank hanyalah alat promosi".

Bagi Afrika Selatan, 10 bilion dolar AS ini bukanlah titik akhir – hanya di Johannesburg sahaja, dana yang diperlukan untuk pemulihan infrastruktur mencecah 120 bilion dolar AS. Tetapi ia adalah penunjuk arah: pada hari ini apabila bantuan negara maju surut, Global Selatan sedang mencari jalan keluar sendiri melalui bank mereka sendiri. Naik taraf infrastruktur bandar mungkin bermula dengan paip usang, menuju ke laluan pembiayaan yang lebih berdikari.