Dari Geneva: WSIS 2026 dan Tempoh Pelaksanaan Kerjasama Digital

Dari Geneva: WSIS 2026 dan "Fasa Pelaksanaan" Kerjasama Digital

Dari 6 hingga 10 Julai 2026, Geneva akan sekali lagi menjadi pusat pertemuan tadbir urus digital global. WSIS Forum 2026 akan diadakan di ibu pejabat ITU dan Palexpo: dua hari pertama di ibu pejabat ITU, tiga hari berikutnya di Palexpo. Bagi mereka yang biasa dengan proses Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), ini bukan sekadar satu lagi persidangan pelbagai pihak berkepentingan. Ia merupakan forum pertama selepas semakan WSIS+20 oleh Perhimpunan Agung PBB, dan juga pusingan pertama ujian kolektif selepas resolusi A/RES/80/173 diluluskan, apabila negara anggota mula menterjemah komitmen kepada dasar domestik dan kerjasama rentas sempadan.

Satu isyarat: kerjasama digital beralih daripada "menulis prinsip" kepada "menyerahkan tugasan"

Kedudukan WSIS Forum ialah platform pelbagai pihak berkepentingan teras yang memajukan WSIS Action Lines dan menyokong kerjasama digital global. Kata kunci edisi 2026 ialah "pelaksanaan". Maklumat rujukan menunjukkan bahawa forum kali ini akan memperluas trak peringkat tinggi, memperkukuh penyertaan peringkat menteri, dan menyediakan WSIS Prizes 2026, pameran bertema serta agenda yang dibentuk melalui perundingan terbuka. Barisan penganjur termasuk ITU, UNESCO, UNDP, UNCTAD, dan bekerjasama dengan lebih 50 entiti PBB; ITU dan Switzerland menjadi tuan rumah bersama. Struktur ini menunjukkan bahawa isu digital tidak lagi mungkin dimonopoli oleh satu agensi atau satu industri. Ia merentasi telekomunikasi, pendidikan, pembangunan, perdagangan, alam sekitar, buruh dan tadbir urus bandar.

Namun yang lebih wajar diperhatikan ialah sistem multilateral sedang cuba menyelesaikan satu masalah lama: kerjasama digital tidak kekurangan deklarasi, yang kurang ialah peta jalan yang boleh dilaksanakan, data yang boleh dibandingkan dan mekanisme yang boleh dipertanggungjawabkan. Forum pertama selepas WSIS+20 pada dasarnya perlu mengubah "visi" menjadi "projek", dan "Action Lines" menjadi "amalan negara".

Iklim dan digital: bukan lagi dua garis selari

Salah satu perubahan paling ketara dalam agenda edisi kali ini ialah penggabungan erat isu alam sekitar dan digital. Daripada AI yang memacu kewangan iklim dan tadbir urus pasaran karbon, kepada sistem pengurusan sisa elektronik, ICT pekeliling, reka bentuk ekologi dan sistem maklumat produk digital, sehingga hidrologi pintar, masa depan ketahanan iklim digital, Green Digital Action dari COP30 ke COP31, isu alam sekitar bukan lagi sekadar "senario aplikasi" pendigitalan, tetapi kekangan yang mesti dihadapi oleh infrastruktur digital itu sendiri.

Di sebalik ini terdapat logik industri yang jelas. Pusat data, peralatan rangkaian dan kuasa pengkomputeran AI memerlukan tenaga dan air; kitaran hayat peranti elektronik membawa risiko sisa dan rantaian bekalan; adaptasi iklim dan amaran bencana pula bergantung pada data, AI dan komunikasi yang boleh dipercayai. Pengembangan ekonomi digital sedang menginternalisasi eksternaliti alam sekitar. Pada masa hadapan, daya saing ICT bukan hanya dinilai dari segi kelajuan dan kos, tetapi juga intensiti karbon, kecekapan sumber dan maklumat kitaran hayat penuh produk.Sistem maklumat produk digital amat wajar diberi perhatian. Ia mungkin berkembang daripada alat mesra alam kepada infrastruktur perdagangan, perolehan dan pematuhan. Jika bahan produk, penggunaan tenaga dan atribut kitar semula diseragamkan dan didigitalkan, keperluan ketelusan rantaian bekalan rentas sempadan akan meningkat. Bagi perusahaan pembuatan, ini ialah kos pematuhan baharu dan juga aset data baharu.

AI: Daripada perdebatan etika kepada tadbir urus infrastruktur

AI merentasi agenda 2026, tetapi cara perbincangannya sedang berubah. Persidangan itu merangkumi AI dan pekerjaan, pekerjaan layak, tadbir urus amaran awal AI dalam kesihatan digital dan perkhidmatan awam, AI dan tenaga, serta tadbir urus, infrastruktur dan kerjasama global untuk pembangunan digital mampan. Terdapat juga isu STEM dan AI untuk kebaikan yang berfokuskan belia.

Persamaan isu-isu ini ialah AI tidak lagi dianggap sebagai teknologi terasing, tetapi dilihat sebagai pemboleh ubah sistemik yang tertanam dalam tenaga, air, perubatan, pertanian, tindak balas bencana dan perkhidmatan awam. Persoalan sebenar bukanlah "adakah AI beretika", tetapi "apabila AI memasuki infrastruktur kritikal, siapakah yang akan melakukan amaran awal risiko, tadbir urus data dan penyelarasan rentas sempadan". Penjajaran AI dengan tenaga khususnya menunjukkan bahawa pengembangan kuasa pengiraan telah menyentuh sistem elektrik dan sasaran iklim. Jika tadbir urus hanya berhenti pada prinsip, ia tidak dapat menjawab tekanan realiti di peringkat infrastruktur.

Bandar dan tempatan: medan pertempuran sebenar jurang pelaksanaan

Forum kali ini mengadakan dialog peringkat tinggi datuk bandar, memfokuskan kepada pelokalan "peralihan dwi". Ini isyarat penting. Sasaran digital dan iklim di peringkat nasional akhirnya perlu dilaksanakan di bandar, komuniti dan ladang. Bandar mengawal pengangkutan, bangunan, tenaga, pengurusan sisa dan perkhidmatan awam, serta paling dekat dengan pengalaman sebenar penduduk tentang data, privasi dan perkhidmatan.

Perbincangan dalam agenda tentang pengeluar makanan berskala kecil di Wilayah Ibu Kota Persekutuan Nigeria, serta talian tindakan e-agriculture, mengingatkan kita: kerjasama digital tidak boleh hanya melayani platform besar dan pasaran maju. Petani kecil, sistem makanan tempatan, ekosistem inovasi berbilang bahasa dan tadbir urus data yang dipercayai merupakan kunci kepada sama ada infrastruktur awam digital boleh bersifat inklusif. Jika tadbir urus data hanya menguntungkan syarikat besar, pertanian digital mungkin memburukkan lagi ketidaksamaan dan bukannya menguranginya.

Perniagaan dan geopolitik: sempadan baharu persaingan peraturan

Dari perspektif perusahaan, WSIS Forum 2026 membentangkan tiga jenis peluang dan risiko. Pertama, ICT kitaran, sisa elektronik dan reka bentuk ekologi akan melahirkan pasaran baharu bagi pensijilan, kitar semula, perkhidmatan data dan pengurusan peralatan. Kedua, persilangan AI dengan tenaga, air dan data iklim akan mendorong kuasa pengiraan hijau, piawaian kecekapan tenaga dan pendedahan maklumat alam sekitar. Ketiga, infrastruktur awam digital, tadbir urus data dan tadbir urus amaran awal AI akan menjadi sebahagian daripada dasar dan perolehan setiap negara.Pada peringkat geopolitik, persaingan tadbir urus digital bukan lagi semata-mata “siapa yang memiliki platform”, tetapi “siapa yang menetapkan piawaian, siapa yang menyediakan infrastruktur, siapa yang menguasai data boleh dipercayai”. Nilai WSIS Forum terletak pada keupayaannya meletakkan kerajaan, perusahaan, komuniti teknologi, akademik, belia dan pertubuhan antarabangsa di meja yang sama. Namun model berbilang pihak berkepentingan juga mempunyai kos: konsensus terbentuk lambat, tanggungjawab pelaksanaan tersebar. Forum pertama selepas WSIS+20 mesti membuktikan model ini mampu menghasilkan hasil yang boleh diukur, bukan sekadar meluaskan agenda.

Apa yang perlu diperhatikan seterusnya

Selepas Julai 2026, yang perlu dijejaki bukan bilangan mesyuarat, tetapi tiga transformasi: sama ada komitmen peringkat menteri dimasukkan ke dalam strategi digital dan iklim negara; sama ada inisiatif seperti Green Digital Action membentuk metrik dan projek yang boleh dibandingkan; sama ada bandar dan kerajaan tempatan memperoleh pembiayaan dan keupayaan teknikal yang mencukupi.

Forum di Geneva ini mungkin tidak menghasilkan kejayaan dramatik. Tetapi ia akan menguji persoalan yang lebih asas: dalam era AI, tekanan iklim dan jurang digital meningkat serentak, bolehkah kerjasama digital multilateral bergerak daripada “bermesyuarat” kepada “penyampaian”. Jika jawapannya ya, WSIS 2026 bukan sekadar susulan kepada WSIS+20, tetapi titik permulaan kitaran pelaksanaan baharu.